Een voorspelling...

Prejudiciële vragen

De Franse Conseil d’Etat heeft het Europees Hof van Justitie vragen gesteld over de reikwijdte van het vergeetrecht. Dit wordt ook wel het recht op vergetelheid, het vergeetrecht of the right to be forgotten genoemd. Dit houdt in dat personen zoekmachines kunnen vragen zoekresultaten bij hun naam te verwijderen. Of dat verwijderverzoek ook door de zoekmachines moet worden ingewilligd, hangt af van een groot aantal omstandigheden. Het belang van de verzoeker moet worden afgewogen tegen het belang van het publiek toegang te houden tot de informatie en de vrijheid van meningsuiting. En daarbij speelde voor de Franse rechter kennelijk nog de vraag of het de uitvoering van het vergeetrecht territoriaal begrensd is.

Territorialiteit

Meer specifiek komen de vragen van de Franse rechter erop neer of de geolocatie van de verzoeker door de zoekmachine op basis van het IP-adres moet worden vastgesteld. En geldt het recht om vergeten te worden alleen voor het domein voor de lidstaat waarvandaan de zoekvraag wordt gedaan of ook voor alle domeinnamen van de zoekmachine van de andere lidstaten van de Europese Unie? Of maakt het niet uit waarvandaan de zoekopdracht wordt gegeven en moeten zoekmachines bepaalde zoekresultaten op de naam van de verzoeker wereldwijd verwijderen?

Een begin van een antwoord

Om deze vragen te beantwoorden zullen we eerst moeten vaststellen tot hoe ver de Europese privacywetgeving reikt. Kan een nationale of Europese rechter bevelen dat bepaalde zoekresultaten ook in de rest van de wereld bij het zoeken op de naam van een betrokkene niet meer worden getoond? Daarna moet worden vastgesteld of de betrokkene dat ook kan afdwingen. Daartoe zal de betrokkene moeten aantonen dat deze daar, gelet op de ratio achter het vergeetrecht, belang bij heeft. Aangezien de uitspraak in dit soort zaken vaak wel even op zich laat wachten, zullen we proberen deze vragen te beantwoorden aan de hand van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (hierna: AVG) die per 25 mei 2018 in de gehele Europese Unie van kracht zal zijn.

Toepassingsgebied

Artikel 3 regelt het territoriaal toepassingsgebied van de AVG. Daarin staat dat de Verordening van toepassing is op de verwerking van persoonsgegevens in het kader van activiteiten van een vestiging van een verwerkingsverantwoordelijke of een verwerker in de Unie, ongeacht of die verwerking in de Unie al dan niet plaatsvindt. Ook geldt de Verordening bij een verwerking van persoonsgegevens van betrokkenen die zich in de Unie bevinden, door een niet in de Unie gevestigde verwerkingsverantwoordelijke of verwerker, wanneer de verwerking verband houdt met het aanbieden van goederen of diensten aan deze betrokkenen in de Unie. Verwerkingen door zoekmachines als Google zullen daarmee vrijwel altijd onder de Verordening zijn te brengen.

Ratio van het vergeetrecht

In de uitspraak waarin het Hof van Justitie van de Europese Unie het vergeetrecht bevestigde, wordt aangegeven dat een verwerking van persoonsgegevens “door de exploitant van een zoekmachine, de grondrechten op eerbiediging van het privéleven en op bescherming van persoonsgegevens ernstig kan aantasten wanneer met behulp van deze machine op de naam van een natuurlijke persoon wordt gezocht, aangezien elke internetgebruiker op basis van deze verwerking via de resultatenlijst een gestructureerd overzicht kan krijgen van de over deze persoon op het internet vindbare informatie, die potentieel betrekking heeft op tal van aspecten van zijn privéleven en die, zonder deze zoekmachine, niet of slechts zeer moeilijk met elkaar in verband had kunnen worden gebracht, en deze internetgebruiker aldus een min of meer gedetailleerd profiel van de betrokkene kan opstellen. Bovendien is de inmenging in deze rechten van de betrokkene des te sterker door de belangrijke rol van internet en zoekmachines in de moderne samenleving, waardoor de in een dergelijke resultatenlijst weergegeven informatie overal beschikbaar is.”

Een voorspelling

Eigenlijk geeft het Hof hier al een begin van het antwoord op de vragen van de Franse rechter. In het geval van het vergeetrecht gaat het er nu net om dat iedere internetgebruiker waar ook ter wereld een min of meer gedetailleerd profiel van een zich in de Unie bevindende persoon kan opvragen. Dit profiel kan waar dan ook gevolgen hebben voor de betrokkene in kwestie. Daarnaast geldt dat door middel van gangbare technologie als een VPN de geolocatie van de zoekvraag gemakkelijk kan worden gemanipuleerd. Zo kan een persoon, die zich in Nederland bevindt, veinzen dat de zoekvraag uit bijvoorbeeld Canada afkomstig is, waarmee hij de “vergeten” zoekresultaten toch te zien krijgt. Daarmee zou het vergeetrecht en de ratio daarachter worden ondergraven. Onze voorspelling is dan ook dat het Europees Hof van Justitie zal oordelen dat een geslaagd beroep op het vergeetrecht door een zich in de Unie bevindende betrokkene tot gevolg moet hebben dat betreffende zoekresultaten wereldwijd verwijderd worden.

24 december 2017

24 december 2017